Biobrandstof: betekenis en voorbeelden

Biobrandstof is brandstof die wordt gemaakt uit biologisch (organisch) materiaal. Denk aan maïs, suikerbieten, koolzaad, houtresten, mest of gebruikt frituurvet. Het uitgangspunt is dat de grondstof hernieuwbaar is: het kan in principe weer aangroeien of opnieuw worden geproduceerd.

Hernieuwbaar, maar niet altijd klimaatneutraal

Biobrandstof wordt vaak genoemd als alternatief voor fossiele brandstoffen, omdat planten tijdens groei CO₂ opnemen en die CO₂ bij verbranding weer vrijkomt. In theorie ontstaat daarmee een kringloop. In de praktijk verschilt de klimaatwinst sterk per type biobrandstof en per productieketen. Factoren zoals teeltmethode, landgebruik, transportafstanden en verwerking bepalen of de uitstoot echt lager uitvalt.

Als er bijvoorbeeld bos wordt gekapt om energiegewassen te telen, kan er juist veel opgeslagen CO₂ verloren gaan. Dan kan biobrandstof in het totaal zelfs slechter uitpakken dan een fossiel alternatief.

Verschillende generaties biobrandstof

Biobrandstoffen worden vaak ingedeeld in ‘generaties’. Die indeling zegt vooral iets over de herkomst van de grondstof en de mogelijke impact op voedselproductie en natuur.

• Eerste generatie: gemaakt uit voedselgewassen (zoals maïs, suikerbieten, palmolie of koolzaad). Nadeel: concurrentie met voedsel en druk op landbouwgrond, met risico op hogere voedselprijzen en ontbossing.
• Tweede generatie: gemaakt uit reststromen en afval (zoals houtresten, stro, mest, gebruikt frituurvet of snoeiafval). Voordeel: minder extra landbouwgrond nodig en nuttig gebruik van materiaal dat anders wordt weggegooid.
• Derde generatie en verder: onder andere uit algen en andere innovatieve bronnen. Dit staat nog relatief vroeg in de ontwikkeling, maar kan in de toekomst minder landgebruik en hogere opbrengsten mogelijk maken.

Soorten biobrandstof die je kunt tegenkomen

Bio-ethanol en biodiesel

Bio-ethanol is een alcohol uit vergiste suikers of zetmeel en wordt vaak bijgemengd in benzine. Een bekend voorbeeld is E10, met maximaal 10% bio-ethanol. Biodiesel wordt gemaakt uit plantaardige olie of dierlijke vetten en kan worden bijgemengd in diesel (en in sommige toepassingen ook puur worden gebruikt).

Biogas en groen gas

Biogas ontstaat door vergisting van organisch materiaal zoals mest of slib. Na opwerking kan biogas worden omgezet in groen gas en worden ingevoed op het gasnet. Zo kan het aandeel hernieuwbaar in de gasmix toenemen. De prijs van groen gas beweegt wel mee met algemene energieprijzen en met beschikbare subsidies.

Houtpellets en vaste biobrandstoffen

Vaste biobrandstoffen bestaan vaak uit houtige biomassa, zoals houtpellets, houtsnippers of briketten. Ze worden gebruikt in biomassacentrales of speciale pelletkachels. Dit onderwerp is geregeld punt van discussie, onder andere door vragen over herkomst van het hout, fijnstofuitstoot en of bosbouw echt duurzaam is.

Beleid, bijmenging en prijs

Overheden kunnen verplichten dat een deel van de geleverde energie hernieuwbaar is. Dat gebeurt bijvoorbeeld met bijmengverplichtingen in benzine en diesel. Daarnaast kunnen subsidies, accijnzen en energiebelasting de prijs en inzet van biobrandstoffen beïnvloeden. Omdat regels regelmatig veranderen, kan ook de economische aantrekkelijkheid per type biobrandstof verschuiven.

Wat betekent dit voor jouw energiekeuzes?

Als consument merk je biobrandstof het duidelijkst aan de pomp via mengvormen zoals E10 of diesel met bijgemengde biodiesel. Daarnaast kun je er indirect mee te maken krijgen via biomassa in elektriciteitsopwekking en warmtenetten, of via groen gas dat op het gasnet wordt ingevoerd. Wie bewust wil kiezen, kijkt daarom niet alleen naar het label ‘groen’, maar ook naar de gebruikte bronnen, herkomst en duurzaamheidscriteria van de aanbieder.